Home About
Kuo hoko ʻa e COVID-19 ke toe faingataʻa ange ai ʻa e ngaahi meʻa lahi ki he niʻihi ʻo e kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí, kau ai ʻa e toe mafatukituki ange ʻa e tūkunga ʻoku ‘i ai ‘a ʻenau moʻuí mo ʻenau malava ke kau ki he akó.

Pacific Education Support Fund

Kuo ʻi ai ʻa e ngaahi kulupu fakakomiunitī mo e ngaahi kautaha fakahoko ngāue Pasifiki lahi kuo nau ngāue atu ke poupou ki he kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí ke nau kau atu ki he akó ʻi he lolotonga ʻo e ngāue atu ki he COVID-19 mo e fakaakeake mei aí, pea mo fakapapauʻi ʻoku maʻu atu ʻe he kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí ʻa e ngaahi sēvesi mo e poupou ʻoku nau fiemaʻú.

ʻOku ʻatā atu ʻa e Pacific Education Support Fund ki he ngaahi kautaha fakahoko ngāue, kulupu mo e kautaha fakakomiunitií ke nau faitokonia ai ʻa e kau akó mo honau ngaahi fāmilí ke fakalato ʻa ʻenau ngaahi fiemaʻu felāveʻi mo e akó mo e tuʻunga lelei ʻa e moʻuí ʻa ia kuo tupunga mo/pe fakalalahi ʻi he COVID-19.

Ko e ngaahi fiemaʻu ʻoku kaunga ki he akó, ko e ngaahi fiemaʻu mo e poupou ia ʻoku fiemaʻu ke fakapapauʻi ʻoku malava ʻa e kau ako Pasifikí ʻo fekauʻaki atu ki ha ako ʻoku mahuʻingamālie. ʻOku kau ki heni ʻa e poupou ki he tuʻunga lelei ʻa e moʻuí mo hono fakatupulaki ʻo ha ngaahi vā fengāueʻaki ʻoku mahuʻingamālie. Ko e ngaahi fakatātā ʻo e ngaahi ngāue ʻe lava ke kau ki aí ko e:

  • Fakatupulaki ʻo e ngaahi vā fengāueʻaki ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi fāmili Pasifikí mo e ngaahi akoʻangá ʻaki hano fakafehokotaki kinautolu mo hono poupoua ʻa e ngaahi fāmilí mo e kau akó ke nau toe foki ʻo fehokotaki.
  • Fakafetuʻutaki atu ʻa e kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí ki he ngaahi sēvesi totonu ʻoku nau fakahoko ha poupou ki he ngaahi fiemaʻu ʻoku fekauʻaki mo e akó, hangē ko ha ako ʻi ha akoʻanga mo hano maʻu atu ʻo ha ngaahi halanga ako mo e ako ngāue hokohoko.
  • Poupou atu ki he foki ʻo ako ʻi he ngaahi ʻapiakó pe ako tokamuʻá, pea mo hano kumi ha ngaahi halanga ako mo e ako ngāue ʻoku hoa mo kinautolú.
  • Poupou ki he maʻu akó mo e kau atu ki he akó, ʻa e kau ako Pasifikí.

Ko e Pacific Education Support Fund ko e konga ia ʻo e COVID-19 Response and Recovery Fund pea ʻoku ʻinivesi ki ai ʻa e $39.7 miliona ʻi he taʻu ʻe fā (2020/21 ki he 2023/24) ke ne fakafaingamālieʻi ha poupou maʻá e kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí ke nau maʻu ʻa e faingamālie ʻo e akó.

ʻE lava ke maʻu atu ʻa e fakamatala fekauʻaki mo e ʻatā ki he fakapaʻangá pea mo e foomu tohi kolé ʻi heni.

Patisetí (Vahevahe Fakavāhengafonuá)

ʻE ʻatā atu ʻa e $6 miliona ʻi he vāhengafonua ʻe nima ʻi he 2021/22. ʻOku ʻikai ha tuʻunga taupotu taha ia ki he lahi ʻo e fakapaʻanga te mou lava ʻo tohi kole ki aí, ka kuo pau ke ʻi loto pē ʻi he lahi ʻo e ʻinasi kuo vaheʻi ki homou vāhengafonuá. Kuo ʻosi vahevahe ʻa e fakapaʻangá, ʻo hangē ko ia ʻoku hā atú:

  • $4 miliona ki ʻOkalani
  • $344,000 ki Waikato
  • $211,000 ki Hawkeʻs Bay-Tairāwhiti
  • $941,000 ki Uelingatoni
  • $484,000 ki Canterbury mo e Chatham Island

Ko e fakapaʻanga kuo vaheʻi ki ʻOkalaní ʻoku hoʻata mei ai ʻa e tokolahi ʻo e kau ako Pasifiki ʻi he vahengafonuá pea mo e uesia ʻoku hoko meí he ngaahi liliu ki he Tuʻunga Fakatokanga ʻi he COVID-19. Ko e ngaahi vāhengafonua ʻe nimá ʻoku tokolahi ai ʻa e kau ako Pasifikí, fakatatau ki he tokolahi mo e fakakātoa ʻo e kau ako Pasifikí – fakataha mo e ngaahi ʻuhinga ʻoku fekauʻaki mo e vahevahe taaú.

ʻAtā ki he paʻanga tokoní

Ke tohi kole ki he paʻanga tokoni lolotongá, kuo pau ke ke fakakakato ʻa e ngaahi makatuʻunga ko ʻení:

  • Ko ha kulupu/kautaha fakakomiunitī, kulupu fakasiasi pe kautaha fakahoko ngāue ki he tafaʻaki fakasōsialé kimoutolu, ʻa ia ʻoku mou ʻi he ngaahi vāhenga ako ko ʻení: Auckland, Waikato, Hawkeʻs Bay-Tairāwhiti, Wellington pe Canterbury mo e Chatham Islands
  • Ko hoʻomou kulupú ko ha sino fakalao ia pea ʻoku ʻi ai ʻa ʻene ʻakauni pangikē ʻi he hingoa ʻo e sino fakalao ko iá
  • Ko koé, mo e kau mēmipa ʻo hoʻo kulupú, ko ha kau tangataʻifonua pe nofofonua Nuʻu Sila pea ʻoku mou nofo ʻi Nuʻu Sila
  • Ko hoʻomou polosekí ʻe faʻu pea fakahoko ia ʻi he taha ʻo e ngaahi vāhengafonua kuo hā atu ʻi ʻolungá pea ʻe poupou ki he kau ako mo e ngaahi fāmili ʻoku ʻi ai honau tukufakaholo Pasifikí ke nau maʻu atu ha ngaahi sēvesi mo ha poupou pea mo nau kau ai ki he akó
  • Ko ha ngaahi koloa pe nāunau ʻe foʻu meí he paʻanga tokoní ʻe ʻatā taʻetotongi atu ia ki he kau ako Pasifikí mo honau ngaahi fāmilí
  • ʻOku ʻikai ʻi ai ha ngaahi palopalema fakapaʻanga/fakalao ʻa hoʻo kulupú (i.e. ʻa ia ko e ʻbankruptcy’ pe kuo fakahā fakalao ʻoku ʻikai te mou lava ʻo totongi hamou ngaahi moʻua, ngaahi ʻeke fakalao etc.)

Ko e ngaahi kautaha fakahoko ngāue ʻoku lolotonga ʻi ai haʻanau aleapau ngāue mo e Potungāué pea mo e ngaahi kautaha fakahoko ngāue ʻoku ʻikai ʻi ai haʻanau aleapau ngāue ʻi he lolotongá ni mo e Potungāué, ʻe lava ke na fakatou tohi kole lōua.

Ko e ngaahi kautaha fakahoko ngāue naʻa nau maʻu ha tokoni fakapaʻanga ʻi he takai fakapaʻanga ʻo e 2020/21 ʻoku ʻatā pē ke nau toe tohi kole. ʻE fakakaukauʻi ʻi he founga ngāue ki hono sivi ʻo e ngaahi tohi kolé ʻa e fakalakalaka kuo mou fakahoko ʻi he fuofua takaí. ʻE fiemaʻu ke mou ʻomai ha ngaahi fakaikiiki ki he paʻanga tokoni naʻa mou maʻú, ʻi he foomu tohi kolé.

Te mou lava ʻo tohi kole ki ha tokoni fakapaʻanga ke fakalahi pe langa hake mei hoʻomou poloseki lolotongá. ʻE fiemaʻu ke mou ʻomai ha ngaahi fakaikiiki ki he paʻanga tokoni naʻa mou maʻu ki hoʻomou polosekí, ʻi he foomu tohi kolé.

Ko e tohi kole pē ʻe taha ki he vāhengafonua takitaha ʻe ngofua ke mou fakahuú kapau ko kimoutolu ʻoku mou taki ʻi he tohi kole (lead applicant) ki he Support Fund. ʻE lava ke mou kau ʻi ha kaungā tohi kole mo hamou hoangāue pe kautaha fekauʻaki; ka neongo iá, ʻe ʻikai lava ʻe ha ngaahi kautaha fakahoko ngāue ʻo fakahū ha ngaahi tohi kole kehekehe ki ha vāhengafonua ʻe taha ʻo pehē ko e kautaha/kulupu taki ia ʻo ha poloseki. 

ʻE ʻikai ke fakapaʻanga ʻe he Pacific Education Support Fund ia ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení: 

  • ʻOku ʻikai ʻatā atu ʻa e ngaahi sēvesi akoʻanga tokamuʻá, ngaahi ʻapiakó mo e ngaahi kautaha ako māʻolunga ange ‘i he kolisí, ki he Pacific Education Support Fund ka ʻoku nau ʻatā atu ki he Pacific Education Innovation Fund, ʻi heni.
  • Ngaahi ngāue kuo ʻosi fakapaʻanga pē ia ke fakahoko ʻe he ngaahi sēvesi ako tokamuʻá, ngaahi ʻapiakó mo e ngaahi kautaha fakahoko ako māʻolunga ange ʻi he kolisí (ngaahi ngāue ʻoku fakahoko fakahangatonu ʻe he ngaahi sēvesi ako tokamuʻá, ngaahi ʻapiakó mo e ngaahi kautaha fakahoko ako māʻolunga ange ʻi he kolisí).
  • Ngaahi ngāue ke maʻu mei ai ha tupu pea mo/pe ha ngāue ke fakahokoʻaki ha kumi paʻanga ʻa ha kautaha fakahoko ngāue, ʻo hangē ko hano ngāueʻaki ʻo e paʻanga tokoní ke fakahokoʻaki ha feinga paʻanga.
  • Ngaahi polokalama ʻoku ʻikai fehoanaki mo e ngaahi meʻa ʻoku fakamuʻomuʻa ʻi he paʻanga tokoni ko ʻení.
  • Ngaahi polokalama mo ha ngaahi ngāue ʻoku fakahoko ia ʻi tuʻapuleʻanga, ʻo kau ai ʻa e ngaahi fonua ʻoku puleʻi fakalao ʻe Nuʻu Silá (realm countries).
  • Ngaahi fakamole ki ha ngaahi langa pe koloa lalahi
  • ʻE ʻikai fakapaʻanga ha ngaahi meʻangāue lalahi ia ʻoku fakataumuʻa ke tauhi (capital equipment); ʻe ala fakangofua ʻe he Potungāue Akó hano lisi ʻo ha ngaahi koloa ʻoku mātuʻaki fiemaʻu (hangē ko ha ngaahi komipiuta) ʻi haʻá ne faituʻutuʻuni pē ‘a‘ana.
  • Folau ki tuʻapuleʻanga.

Ngaahi makatuʻunga ki he faisiví

Ko e ngaahi tohi kole ʻe tali ke fakahuú ʻe siviʻiʻaki kinautolu ʻa e ngaahi makatuʻunga ko ʻení:

  • Founga ʻo e fakakakato ʻe he tohi kolé ʻa e taumuʻa ʻo e Paʻanga Tokoní
  • ʻI ai ha fakamoʻoni ʻoku fakahoko ʻe he polosekí ha ngāue ke ne fakalato ʻa e ngaahi fiemaʻu ʻa e kau ako Pasifikí pea mo hano feau ha ngaahi fiemaʻu fekauʻaki mo e akó kuo tupunga pe toe fakalalahi ange meí he COVID-19
  • ʻI ai ha fakamoʻoni ki hoʻomou malava/maʻu ʻa e ivi mo e poto ke fakahokoʻaki ʻa e poloseki kuo fokotuʻu maí
  • ʻI ai ha ngaahi koloa/nāunau feʻunga ki hoʻomou polosekí ʻe hoko ai ha tānaki mahuʻinga ki he kau ako Pasifikí mo honau ngaahi fāmilí

ʻOku mau tokanga ki heni:

  • Meʻa ʻe fakahoko ʻe hoʻomou polosekí, kau ai ʻa e lelei te ne fakahoko maʻá e kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí
  • Founga ʻe fakalato ai ʻe he polosekí ʻa e ngaahi fiemaʻu fakaako ʻa e kau ako mo e ngaahi fāmili Pasifikí
  • Ko hai ʻa e kau ako mo e ngaahi fāmili ʻe poupou ki ai ʻa hoʻomou polosekí
  • Ko e hā ʻa e lahi ʻo e tokoni fakapaʻanga ʻoku mou kolé

Muimuiʻí mo e līpootí

ʻE fiemaʻu atu ke mou līpooti mai ʻa e fakalakalaka ʻoku hoko ʻi hoʻomou polosekí. ʻE toki tuku atu ha fakamatala lahi ange kiate kinautolu te nau maʻu atu ha tokoni fakapaʻangá ʻo fekauʻaki mo e ngaahi fiemaʻu ki he līpootí.

Additional Information